Współpraca z radą rodziców - jakich zasad przestrzegać

Odpowiedź: Na początek proponuję określić obszary, w których uzyskanie porozumienia we współpracy z radą rodziców jest zagrożone, a następnie rozpocząć próby wyeliminowania problemów.

Najbardziej efektywny styl zarządzania - „zarządzanie przez delegowanie"

Styl zarządzania szkołą przez dyrektora (w tym współpracy z organami szkoły) sprzyja lub nie, współpracy z radą rodziców. Współpraca bez wątpienia wymaga partnerstwa. Wysoko ocenianym stylem jest „zarządzanie przez delegowanie" (to stopniowe przekazywanie uprawnień decyzyjnych i odpowiedzialności). W ocenie znawców tej problematyki jest to najbardziej efektywny styl, pochłania niewiele energii i czasu, wykorzystuje zalety samodzielnego działania współpracującego podmiotu (np. rady rodziców) a od dyrektora wymaga mądrości i kompetencji.

Uwaga! Jeżeli uda Ci się oddelegować radzie rodziców określone zadania zyskasz bieżącą pomoc, poprawisz relacje i klimat w szkole - stworzysz zespół gotowy wspierać Cię w każdym zadaniu.

Uniknij błędów najczęściej popełnianych przez dyrektorów i członków rady rodziców!

Najczęstsze przyczyny/obszary zakłóceń dobrej współpracy:

1) świadome lub nieświadome wkraczanie w kompetencje drugiej strony (nieświadome - np. z powodu braku u członków rady znajomości przepisów prawa regulujących istotę i kompetencje rady);

2) próby oddziaływania dyrektora na radę - rada to organ wybierany demokratycznie przez ogół rodziców (dyrektor szkoły nie powinien uczestniczyć w zebraniu wyborczym, może natomiast powitać zebranych i podziękować za chęć działania; analogicznie powinien postąpić wychowawca klasy podczas wyboru rady oddziałowej);

3) nieuzasadnione oczekiwania/żądania rodziców - prawo gwarantuje rodzicom wsparcie ich w wysiłkach wychowawczych ze strony szkoły, ale zdarza się, że rodzice próbują przerzucić na nią ciężar odpowiedzialności za wychowanie dziecka;

4) wyposażenie rady rodziców szkoły publicznej w uprawnienia gwarantujące rodzicom realny wpływ na proces nauczania i wychowania ich dzieci oraz oddziaływanie na system oświaty. Z praktyki szkolnej wynika, że najczęściej radę rodziców interesuje:

• jakość nauczania (np. przystąpienie szkoły do programu prowadzącego do podwyższenia jakości pracy szkoły),
• jakość wychowywania i opieki nad dziećmi (np. organizowanie tzw. zielonych szkół),
• sposób prowadzenia finansów szkoły (np. wniosek do władz szkoły o wygospodarowanie pieniędzy na kółka zainteresowań),
• stan bezpieczeństwa (np. wprowadzenie identyfikatorów).

Uwaga! Nierozpoznanie i nieuwzględnianie potrzeb rodziców budzi niechęć i brak zaufania, a to nie sprzyja dobrej współpracy.

5) autonomiczność rady rodziców (nikomu w szkole nie podlega) - rada rodziców jest organem całkowicie niezależnym od rady pedagogicznej oraz dyrektora szkoły (uczestnictwo dyrektora w zebraniach rady możliwe jest wyłącznie na wyraźne zaproszenie rady);

6) prawo rady rodziców do suwerennego określania swojej wewnętrznej organizacji (nikt nie może wpływać na skład rady ani na jej strukturę);

7) prawo rady rodziców do gromadzenia środków finansowych dla wspierania działalności statutowej szkoły i wydawania ich zgodnie z własną wolą. Zasady wydatkowania tych funduszy określa regulamin rady. Dyrektor może natomiast wnioskować do rady o sfinansowanie konkretnego zakupu/imprezy/nagrody, ale nie może narzucać sposobu wydatkowania pieniędzy;

8) prawo rady rodziców do uchwalania w porozumieniu z radą pedagogiczną programu wychowawczego i profilaktyki szkoły. Powinieneś wspierać rodziców - najlepiej uzyskać ich akceptację na wspólną pracę z radą pedagogiczną nad tymi programami (by nie trzeba było stosować arbitralnego narzucenia programu wychowawczego przez dyrektora w uzgodnieniu z kuratorem),

9) prawo rady rodziców do wnioskowania o wprowadzenie obowiązku noszenia przez uczniów na terenie szkoły jednolitego stroju (lub o rezygnację z tego obowiązku) oraz wyrażania zgody na wprowadzenie takiego stroju. Bywa, że jest to „punkt zapalny" w relacjach szkoła-rodzice, który może utrudnić współpracę dyrektora z radą;

10) prawo rady rodziców do wyrażania pisemnej opinii o pracy nauczyciela zanim dyrektor szkoły dokona oceny dorobku zawodowego. Rada rodziców ma również prawo wnioskowania o dokonanie oceny pracy nauczyciela oraz oceny pracy dyrektora. Obszar ten może być trudny do współpracy, jeżeli rodzice mają zarzuty do pracy danego nauczyciela.

Podział zadań pomiędzy organy szkoły - procedura postępowania

Aby dobrze rozdzielić zadania między siebie, radę rodziców i inne ograny szkoły, postępuj według poniższych kroków.

Krok 1

Wybierasz konkretne zadanie, które chcesz i możesz przekazać radzie rodziców np. zorganizowanie w szkole atrakcyjnego konkursu międzyoddziałowego i uzyskanie jak największego zainteresowania uczniów tym konkursem.

Krok 2

Prosisz przewodniczącego rady rodziców o spotkanie z radą i wstępnie wyjaśniasz cel spotkania. Po rozpoznaniu możliwości wspólnie ustalacie termin spotkania odpowiadający obydwu stronom.

Krok 3

Na spotkaniu z radą:

• przedstawiasz szczegółowo cel spotkania, uzasadniasz swój pomysł (potrzeba zaktywizowania uczniów, stworzenia im warunków do utożsamiania się ze szkołą, zintegrowania klas), pokazujesz rodzicom korzyść dla ich dzieci,
• prosisz radę o przejęcie organizacji tego zadania (przekazujesz zadanie do wykonania w całości) i deklarujesz swoją pomoc,
• deklarujesz pełną autonomię rady w wykonywaniu zadania (zapewniasz brak Twojej ingerencji w sposób wykonania zadania, i chęć pomocy jeśli będzie taka potrzeba),
• proponujesz radzie konsultację decyzji z radami oddziałowymi, umawiasz się na kolejne spotkanie w poszerzonym składzie (chętne osoby z rad oddziałowych),
• ustalasz, że kolejne spotkanie poprowadzi przewodniczący rady.

Krok 4

Na kolejnym spotkaniu z radą:

• dziękujesz za pozytywną decyzję rady (zakładając, że rada podejmie się tego zadania), przekazujesz przewodniczenie spotkaniu przewodniczącemu rady,
• przyjmujesz postawę obserwatora (ewentualnie dyskretnego doradcy), wyrażasz swoje zdanie bez narzucania własnych rozwiązań.

Jeśli trafnie dobierzesz zadanie do możliwości rady, decyzje podejmowane przez rodziców mogą okazać się bardziej twórcze i ciekawsze niż Twoje.

Przykład: propozycja organizacji konkursu międzyoddziałowego w każdym roku (zawsze inny temat konkursu), by kolejne edycje wpisywały się trwale do tradycji szkoły; włączenie samorządu uczniowskiego do organizacji konkursu; włączenie do organizacji konkursu wychowawców klas i chętnych nauczycieli, pozostałych rodziców; pozyskanie partnerów zewnętrznych; wykorzystanie konkursu do promocji szkoły w środowisku; ufundowanie (z funduszy rady rodziców) atrakcyjnych nagród dla zwycięskiego oddziału oraz nagrody „pocieszenia" dla każdego oddziału biorącego udział w konkursie.

• zapoznajesz radę z zasobami i możliwościami szkoły wspomagającymi realizację zadania (finansowymi, kadrowymi, lokalowymi, technicznymi, innymi). Pozostawiasz przy tym radzie swobodę w określaniu sposobów zwiększenia tych zasobów;
• dowiadujesz się, czy rodzice - liderzy tego zadania posiadają odpowiednią wiedzę niezbędną do wykonania zadania (jeśli nie - deklarujesz swoją pomoc),
• tworzysz warunki do konsultacji, dyskusji nad wykonaniem zadania, planowania działań (ustalasz terminy spotkań, udostępniasz pomieszczenie i dostęp do telefonu/faxu/komputera, materiałów biurowych).

Krok 5

Podczas realizacji zadania:

• obserwujesz, czy działania rady są zgodne z prawem. Uwaga! Wystrzegaj się roli kontrolera oceniającego sposób realizacji zadania (dyskretnie czuwaj nad całością),
• obserwujesz uzyskane rezultaty,
• eksponujesz sukcesy rady w realizacji powierzonego jej zadania - dziękujesz na bieżąco za każdy zrealizowany etap zadania,
• pilnujesz, by uczniowie mieli poczucie satysfakcji z udziału w konkursie, dumy ze swoich rodziców - podkreślasz jak bardzo Ci zależy na tym, żeby mieli poczucie więzi ze szkołą.

Krok 6

Po wykonanym zadaniu spotykasz się uroczyście z radą rodziców, samorządem uczniowskim i radą pedagogiczną, partnerami zewnętrznymi. Podczas spotkania dziękujesz za ogrom wykonanej pracy, wyrażasz uznanie dla profesjonalizmu i zaangażowania, podsumowujesz realizację zadania, „umawiasz się" na kolejne wspólne działanie.

Krok 7

Dokonujesz podsumowania - określasz swoje mocne strony w kreowaniu zespołowego działania, oceniasz co możesz zmienić w swoich kompetencjach, by łatwiej osiągać te same efekty.

Jeszcze dziś wyślij zamówienie i skorzystaj z możliwości bezpłatnego otrzymania poradnika na 14 dni.