Nauczycielka w ciąży - czy powinna pełnić dyżur

Odpowiedź: Tak, jeżeli pełnienie dyżuru przez nauczycielkę w ciąży ma wpływ na:

• stan jej zdrowia - hałas, pozycja stojąca, brak odpoczynku po zajęciach przeprowadzonych bezpośrednio przed dyżurem (art. 178 i 179 kp),
• bezpieczeństwo uczniów w czasie przerw - nie będzie mogła szybko zareagować w sytuacji wymagającej natychmiastowej interwencji (§ 2 i 14 rozporządzenia MENiS z 31 grudnia 2002 r.).

Nadzór nad uczniami w każdym miejscu w szkole

Dyrektor szkoły zobowiązany jest do zapewnienia bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę (art. 39 ust. 1 pkt 5 UoSO oraz art. 7 ust. 2 pkt 6 KN). Zapewnienie opieki uczniom podczas przerw międzylekcyjnych to jedno z najważniejszych zadań z tym związanych. Podczas przerw musi być zagwarantowany nadzór nauczycieli w każdym miejscu, gdzie przebywać będą uczniowie, z uwzględnieniem miejsc szczególnie newralgicznych (§ 14 rozporządzenia MENiS z 31 grudnia 2002 r.). To, którzy nauczyciele mają obowiązek sprawować opiekę podczas przerwy, zależy od wewnętrznych ustaleń w szkole (§ 2 ust. 1 pkt 2 załączników do rozporządzenia MEN z 21 maja 2001 r.).

Kobiety w ciąży pod szczególną ochroną

Dyrektor jest kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych w szkole nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami (art. 39 ust. 3 UoSO). Do jego obowiązków należy zapewnienie szczególnej ochrony kobietom w ciąży (art. 178 kp). Regulacje zawarte w przepisach mają przede wszystkim na celu ochronę zdrowia kobiet oraz zapobieganie bezpodstawnemu rozwiązywaniu z nimi umów o pracę.

Nadmierny hałas szkodzi kobiecie w ciąży

Jednym z czynników szkodliwych dla kobiet w ciąży jest nadmierny hałas. W wykazie prac wzbronionych kobietom w ciąży są prace w środowisku, w którym poziom ekspozycji na hałas, odniesiony do 8-godzinnego dnia pracy, mierzony zgodnie z Polskimi Normami, przekracza wartość 65 dB (załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 1996 r.). Podczas przerw w zajęciach natężenie hałasu w szkole jest wysokie.

Mogą wystąpić utrudnienia  w realizowaniu dyżuru

Nauczycielka w ciąży może mieć trudność w rzetelnym realizowaniu zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie przerw (art. 6 KN). Jej stan, zwłaszcza gdy ciąża jest zaawansowana, nie sprzyja szybkiemu reagowaniu na niewłaściwe, zagrażające bezpieczeństwu uczniów zachowania. Prawdopodobieństwo złego samopoczucia czy zasłabnięcia zwiększa niebezpieczeństwo, że podczas dyżuru nauczycielki w ciąży uczniowie mogą pozostać bez opieki. Gdy dojdzie do wypadku, odpowiedzialność poniesie dyrektor (art. 39 ust. 1 pkt 5 UoSO oraz art. 7 ust. 2 pkt 6 KN).

Nauczyciele powinni aktywnie pełnić dyżury

Dyżur powinien być pełniony aktywnie. Sama obecność nauczyciela nie jest wystarczającą gwarancją bezpieczeństwa uczniów. Trudno jednak od nauczycielki w ciąży wymagać, by była na dyżurze była tak samo aktywna jak inni nauczyciele.  W trosce o jej stan zdrowia i bezpieczeństwo uczniów uzasadnione jest zrezygnowanie z umieszczania nauczycielki w ciąży w grafiku dyżurów.

Podstawa prawna: 

• Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) - art. 39 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 3.
• Ustawa z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) - art. 6, art. 7 ust. 2 pkt 6.
• Ustawa z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) - art. 178, art. 179.
• Rozporządzenie Rady Ministrów z 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych kobietom (Dz.U. z 1996 r. Nr 114, poz. 545 ze zm.).
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz.U. z 2001 r. Nr 61, poz. 624 ze zm.).
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 69 ze zm.) - § 2, § 14.

Bożena Winczewska

Kuratorium Oświaty w Warszawie

Jeszcze dziś wyślij zamówienie i skorzystaj z możliwości bezpłatnego otrzymania poradnika na 14 dni.